न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं, १४ साउन । सुनसरीको देवानगञ्जमा भएको हत्याको घटनाले स्थानीय स्तरमा मात्र होइन, देशका विभिन्न जिल्लामा पनि गहिरो प्रतिक्रिया उत्पन्न गरेको छ।

सिरहाको लहानमा हिन्दू युवाहरूले सडक अवरुद्ध गर्दै प्रदर्शन गरेका छन् भने वीरगञ्ज, रौतहटलगायतका स्थानमा पनि विरोधका कार्यक्रम भएका खबर सार्वजनिक भएका छन्। यस्ता घटनाले नागरिकको पीडा, असन्तुष्टि र न्यायप्रतिको अपेक्षा स्पष्ट रूपमा देखाउँछन्।

लोकतान्त्रिक समाजमा नागरिकले शान्तिपूर्ण रूपमा विरोध जनाउनु संविधानले सुनिश्चित गरेको अधिकार हो।

तर, त्यो अधिकारको प्रयोग गर्दा सामाजिक सद्भाव, सार्वजनिक सुरक्षा र कानुनी मर्यादाको संरक्षण गर्नु सबै पक्षको समान दायित्व पनि हो।

कुनै एक घटनाको पीडाले सम्पूर्ण समुदायबीच अविश्वास र द्वन्द्वको रूप लिनु न त पीडितका लागि न्याय हो, न समाजका लागि समाधान।

सुरक्षा विश्लेषकहरूको दृष्टिमा यस्ता संवेदनशील घटनापछि सबैभन्दा पहिलो आवश्यकता तथ्यमा आधारित निष्पक्ष अनुसन्धान, प्रभावकारी सुरक्षा व्यवस्थापन र अफवाह नियन्त्रण हो।

कुनै पनि अपुष्ट सूचना वा उत्तेजनात्मक अभिव्यक्तिले स्थानीय विवादलाई राष्ट्रिय तनावमा बदल्न सक्छ। त्यसैले सुरक्षा निकायले कानुनी प्रक्रिया निष्पक्ष रूपमा अघि बढाउनुका साथै नागरिकसँग विश्वास कायम गर्ने संवादलाई पनि प्राथमिकता दिन आवश्यक हुन्छ।

धार्मिक तथा सामाजिक चिन्तकहरूको धारणा पनि उस्तै छ। उनीहरूका अनुसार कुनै व्यक्तिको आपराधिक कार्यलाई सम्पूर्ण धर्म वा समुदायसँग जोडेर हेर्नु अन्यायपूर्ण मात्र होइन, सामाजिक एकतामाथिको आघात पनि हो। प्रत्येक धर्मले सत्य, न्याय, करुणा र सहअस्तित्वको शिक्षा दिन्छ।

त्यसैले धर्मको नाममा विभाजन होइन, पीडितलाई न्याय र समाजलाई शान्ति दिने संस्कृतिको विकास आवश्यक छ।

राज्यको भूमिका यहाँ अझ महत्वपूर्ण देखिन्छ। घटनाको निष्पक्ष छानबिन, दोषीमाथि कानुनअनुसार कारबाही, पीडित परिवारलाई न्याय र राहत, तथा स्थानीय समुदायबीच संवादको वातावरण निर्माण गर्नु सरकारको प्राथमिक जिम्मेवारी हो।

केवल सुरक्षा बल परिचालन वा निषेधाज्ञा पर्याप्त हुँदैन; दीर्घकालीन समाधान राजनीतिक संवाद, सामाजिक विश्वास र कानुनी निष्पक्षताबाट मात्र सम्भव हुन्छ।

राजनीतिक दलहरूले पनि संवेदनशील घटनालाई राजनीतिक लाभ–हानिको दृष्टिले होइन, राष्ट्रिय जिम्मेवारीका रूपमा लिनुपर्छ।

नागरिक समाज, स्थानीय जनप्रतिनिधि, धार्मिक अगुवा र समुदायका प्रतिष्ठित व्यक्तिहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याएर विश्वास पुनःस्थापना गर्ने प्रयास आजको आवश्यकता बनेको छ।

युवाहरू परिवर्तनका संवाहक हुन्। उनीहरूको ऊर्जा समाज निर्माणका लागि प्रयोग हुनुपर्छ, विनाशका लागि होइन।

आफ्नो असन्तुष्टि शान्तिपूर्ण, संयमित र कानुनी माध्यमबाट व्यक्त गर्नु नै लोकतान्त्रिक संस्कृतिको परिचायक हो। हिंसा, तोडफोड, घृणा फैलाउने अभिव्यक्ति वा सामाजिक सञ्जालमार्फत अफवाह फैलाउने गतिविधिले अन्ततः समाजलाई नै कमजोर बनाउँछ।

आजको नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक र बहुसांस्कृतिक राष्ट्र हो। यही विविधता हाम्रो शक्ति हो। यदि हामी कुनै घटनाको बहानामा एकअर्काप्रति अविश्वास र वैमनस्य बढाउँछौं भने त्यसबाट सबैभन्दा ठूलो क्षति राष्ट्रलाई नै हुन्छ।

देवानगञ्जको घटनाले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ के हामी आक्रोशलाई हिंसामा बदल्ने कि न्यायलाई संस्थागत गर्ने? यसको उत्तर राज्य, राजनीतिक नेतृत्व, सुरक्षा निकाय, धार्मिक अगुवा र नागरिक सबैले आफ्नो व्यवहारबाट दिनुपर्नेछ।

धार्मिक र सामाजिक सद्भाव: विविधतामा एकताको मुटु
नेपाल जस्तो बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक देशमा धार्मिक र सामाजिक सद्भाव नै राष्ट्रिय एकताको बलियो खम्बा हो।

विभिन्न चाडपर्व, रीतिरिवाज र संस्कृतिका धनी हामी नेपालीहरू अनेकतामा एकताको अनुपम उदाहरण प्रस्तुत गर्दै आएका छौं।

दसैं, तिहार, इद, क्रिसमस, बुद्धजयन्ती होस् वा ल्होसार यहाँ हरेक चाडपर्वमा सबै समुदायको समान सहभागिता र खुसी साटासाट गर्ने प्रचलन छ।

एक धर्मले अर्को धर्मलाई गर्ने आदर र सम्मान नै हाम्रो मौलिक पहिचान हो। छिमेकीको सुख-दुःखमा जात र धर्म नभई मानवतालाई पहिलो प्राथमिकता दिनु नेपाली समाजको विशेषता हो।

"विविधता कमजोरी होइन, यो त हाम्रो देशको सबैभन्दा ठूलो सौन्दर्य र शक्ति हो।"

निष्कर्षमा, पीडितले न्याय पाउनुपर्छ, दोषीले कानुनी सजाय पाउनुपर्छ, निर्दोष नागरिकले भयमुक्त वातावरण पाउनुपर्छ र समाजले आफ्नो धार्मिक तथा सामाजिक सद्भाव जोगाउनुपर्छ। यही बाटो लोकतन्त्रको पनि हो, मानवताको पनि र नेपालको साझा भविष्यको पनि।

तसर्थ, आधुनिकताको यो दौडमा पनि आपसी सद्भाव र सहिष्णुतालाई बचाइराख्नु हाम्रो प्रमुख कर्तव्य हो।

साम्प्रदायिक सद्भाव बिथोल्ने कुराहरूबाट टाढै रही, सामाजिक सहअस्तित्व र प्रेमको सन्देश फैलाउनु आजको आवश्यकता हो। हामी मिलेर बसे मात्र देश समृद्ध बन्छ।

यो पनि पढ्नुहोस् । 

देश जल्दा नेताको अहंकार ! कुर्सी ठूलो कि देश? सर्वदलीय बैठकले सोध्यो असहज प्रश्न