गीत बजारका लागि होइन, समयका लागि बन्नुपर्छ
काठमाडौं । नेपाली सुगम संगीतका स्थापित गायक डम्बर नेपाली दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि नेपाली सांगीतिक क्षेत्रमा सक्रिय छन्।
मोरङको सामान्य ग्रामीण परिवेशबाट काठमाडौंसम्मको संघर्षपूर्ण यात्रा तय गरेका उनले आफ्नो पहिलो चर्चित गीत ‘आज आकाशमा एउटा तारा देखिनँ’ मार्फत श्रोतामाझ छुट्टै परिचय बनाए।
त्यसयता ‘तर अन्तिमपल्ट भेट्न आऊ’, ‘कि छाड उसलाई’, ‘बिग्रेको मान्छे म’, ‘तिम्रो पाउजु बजेर’, ‘भेट्न मन लाग्छ तिमीलाई’ लगायतका गीतले उनलाई नेपाली सुगम संगीतका लोकप्रिय गायकका रूपमा स्थापित गरेका छन्।
समयसँगै संगीतको बजार, प्रविधि र प्रस्तुति बदलिँदै गए पनि डम्बर नेपालीले गुणस्तरीय संगीतप्रतिको आफ्नो प्रतिबद्धता कहिल्यै त्यागेनन्। उनी गीतलाई मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई समाजको संस्कृति, संवेदना र सभ्यता बोकेको सिर्जनाका रूपमा हेर्छन्।
कलाकारको अधिकार, रोयल्टी, संगीतको गुणस्तर र नयाँ पुस्ताको जिम्मेवारीबारे स्पष्ट धारणा राख्ने उनी अहिले पनि आफूलाई ‘संगीतको विद्यार्थी’ भन्न रुचाउँछन्।
तपाईंको सांगीतिक यात्राको सुरुआत कहाँबाट भयो?
मेरो यात्रा मोरङको गाउँबाट सुरु भयो। रेडियो नेपाल सुन्दै हुर्किएको पुस्ताको मान्छे हुँ। नारायण गोपाल, अरुण थापा, दीप श्रेष्ठ, तारादेवीजस्ता अग्रजका गीतहरूले मेरो मनमा संगीतप्रतिको प्रेम जगाए। त्यही प्रेम विस्तारै सपना बन्यो।
काठमाडौं आएपछि संघर्ष कस्तो रह्यो?
निकै कठिन थियो। कसैलाई चिन्दिनथेँ, आर्थिक अवस्था पनि सहज थिएन। स्टुडियो धाउने, आफ्नो आवाज सुनाउने र अवसरको प्रतीक्षा गर्ने काम नै दिनचर्या थियो। तर एउटा विश्वास कहिल्यै हराएन—मेहनतको फल एक दिन अवश्य मिल्छ।
‘आज आकाशमा एउटा तारा देखिनँ’ कसरी जन्मियो?
त्यो गीत मेरो आफ्नै अनुभूतिबाट जन्मिएको हो। एक साँझ एक्लै आकाशतिर हेर्दा मनमा आएका भावनाले शब्दको रूप लिए। पछि त्यसलाई गीत बनाएँ। त्यसैले त्यो सिर्जना मेरो जीवनसँग धेरै नजिक छ।
त्यो गीतले तपाईंको जीवन कति बदल्यो?
धेरै बदल्यो। त्यही गीतले मलाई चिनायो। सुरुमा धेरैले त्यो गीत मेरै हो भनेर पत्याउनुभएन। तर समयसँगै गीतसँगै मेरो नाम पनि स्थापित भयो।
हङकङमा ‘तर अन्तिमपल्ट भेट्न आऊ’ गाउँदा भावुक हुनुभएको थियो?
त्यो क्षण जीवनभर बिर्सन सक्दिनँ। गीत सकिएपछि दर्शकले ‘वान्स मोर’ भन्दै फेरि गाउन आग्रह गर्नुभयो। त्यतिबेला मेरो आँखा रसाएको थियो। त्यो माया कुनै पुरस्कारभन्दा ठूलो थियो।
तपाईंका लागि लोकप्रियताको अर्थ के हो?
लोकप्रियता भनेको सामाजिक सञ्जालको संख्या मात्र होइन। कुनै श्रोताले ‘तपाईंको गीतले मेरो जीवन छोयो’ भन्नु नै मेरो सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो।
अहिलेका गीतहरू छोटो समयमै भाइरल हुन्छन्। तपाईंको धारणा के छ?
भाइरल हुनु राम्रो हो, तर त्यसका लागि गीतको स्तर घटाउनु हुँदैन। राम्रो गीत समयसँगै झन् मूल्यवान् बन्छ। गीत बजारका लागि होइन, समयका लागि बन्नुपर्छ।
तपाईंले कहिल्यै सस्तो लोकप्रियताको बाटो रोज्नुभएन। किन?
कलाकारको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति उसको इमानदारी हो। केही दिन चर्चामा आउन सजिलो होला, तर इतिहासमा बाँच्ने गीत बनाउन गुणस्तर चाहिन्छ। मैले सधैं त्यही बाटो रोजेको छु।
कलाकारको अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती के हो?
कलाकारले आफ्नै सिर्जनाको उचित मूल्य पाउँदैन। रोयल्टी प्रणाली अझै प्रभावकारी छैन। कलाकारलाई सिर्जनाबाट सम्मानजनक जीवनयापन गर्न सक्ने वातावरण आवश्यक छ।
राज्यसँग तपाईंको अपेक्षा के छ?
कलाकारले भाषा, संस्कृति र पहिचान जोगाउँछ। त्यसैले कलाकारको सामाजिक सुरक्षा, सिर्जनाको संरक्षण र अधिकार सुनिश्चित गर्न राज्यले गम्भीर हुनुपर्छ।
नयाँ पुस्तालाई के सन्देश दिन चाहनुहुन्छ?
चर्चा होइन, सिर्जना पछ्याउनुस्। अभ्यास, अनुशासन र धैर्यलाई कहिल्यै नछोड्नुस्। राम्रो कलाकार बन्न समय लाग्छ, तर त्यही यात्रा दिगो हुन्छ।
अन्त्यमा, श्रोताका लागि केही भन्नुहुन्छ?
म आज जहाँ छु, त्यो श्रोताको मायाले सम्भव भएको हो। उहाँहरूको विश्वासले नै मलाई निरन्तर राम्रो गीत गाउन प्रेरित गरिरहेको छ। आगामी दिनमा पनि संगीतको मानक जोगाउँदै श्रोताको मन छुने सिर्जना गर्ने प्रयास गरिरहनेछु।
