न्यूज अभियान
हरेक खबर विशेष खबर

काठमाडौं । दशैं, तिहार र छठजस्ता नेपालीका प्रमुख चाडपर्व नजिकिएसँगै सुरक्षा चुनौती पनि बढ्ने भएकाले सशस्त्र प्रहरी बल,द नेपालले देशभर सुरक्षा ‘कभर’ कडा बनाएको छ। भीडभाड, यात्रुको चाप, सीमा आवागमन, चोरी–तस्करी, लागूऔषध तथा अवैध हातहतियारको ओसारपसारदेखि सडक दुर्घटना र प्राकृतिक विपद्सम्मलाई लक्षित गर्दै सशस्त्र प्रहरीले ‘चाडपर्वलक्षित विशेष सुरक्षा योजना–२०८३’ कार्यान्वयनमा ल्याएको हो।

योजनाअन्तर्गत २८ हजार १ सय २६ सशस्त्र प्रहरी देशभर परिचालन गरिएको छ। सुरक्षा अवस्था अचानक बिग्रिएमा, कुनै क्षेत्रमा अप्रत्याशित घटना भएमा वा थप जनशक्ति आवश्यक परे तत्काल परिचालन गर्न सकिने गरी ४ हजार ५ सय जनशक्ति ‘स्ट्यान्डबाइ’ राखिएको छ।

अर्थात्, चाडपर्वमा सुरक्षा चुनौती देखिएपछि जनशक्ति खोज्ने होइन, चुनौती आउनुअघि नै जनशक्ति तयार राख्ने रणनीति सशस्त्र प्रहरीले अघि सारेको छ।

सशस्त्र प्रहरीका प्रवक्ता एवं डीआईजी नेत्रबहादुर कार्कीका अनुसार चाडपर्वका बेला हुने अत्यधिक यात्रु आवागमन, सीमा क्षेत्रमा बढ्ने चाप, चोरी–तस्करी, आपराधिक गतिविधि, सडक दुर्घटना तथा सम्भावित विपद्लाई ध्यानमा राखेर सुरक्षा व्यवस्था थप मजबुत बनाइएको हो। विशेषगरी नागरिकको सुरक्षित यात्रा र सीमाबाट हुने अपराध नियन्त्रणलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ।

सीमा नाकामा ‘थ्री–लेयर’ निगरानी

चाडपर्वमा रोजगारी, अध्ययन तथा अन्य प्रयोजनका लागि विदेश गएका नेपाली स्वदेश फर्किने र पर्व मनाएर पुनः बाहिरिने क्रम बढ्छ। यही समयमा सीमा क्षेत्रमा अवैध गतिविधि गर्ने समूह पनि सक्रिय हुन सक्ने भएकाले सशस्त्र प्रहरीले नेपाल–भारत तथा नेपाल–चीन सीमामा निगरानी बढाएको छ।

सीमा क्षेत्रमा दैनिक ५०४ सीमा नाका पिकेट, ४२ सीमा लिंक पेट्रोल र ६ बोर्डर इन्टर्‍याक्सन टिम परिचालन गरिएको छ। समकक्षी सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरी चाडपर्व अवधिभर आवश्यकताअनुसार ९२४ वटा संयुक्त सीमा गस्ती गर्ने तयारीसमेत गरिएको छ।

सीमा सुरक्षा केवल नाकामा प्रहरी उभ्याएर पूरा हुने विषय होइन। त्यसैले अवैध हातहतियार, विस्फोटक पदार्थ, लागूऔषध तथा अन्य प्रतिबन्धित सामग्रीको ओसारपसार नियन्त्रण गर्न प्रमुख नाकामा थप निगरानी बढाइएको छ।

काँकडभिट्टा, वीरगञ्ज, बेलहिया र जमुनाह नाकामा तालिमप्राप्त स्निफिङ डगसमेत परिचालन गरिएको छ। मानिसको भीडमा लुकाएर गरिने अवैध कारोबारदेखि शंकास्पद वस्तुको पहिचानसम्ममा यस्ता जनशक्तिले निगरानीलाई थप प्रभावकारी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

यात्रुका लागि सहायता कक्षदेखि स्वास्थ्य सेवासम्म

चाडपर्वमा सुरक्षाको अर्थ केवल अपराधी खोज्नु मात्र होइन, यात्रुलाई सुरक्षित गन्तव्यसम्म पुर्‍याउनु पनि हो। यही पक्षलाई ध्यानमा राख्दै सशस्त्र प्रहरीले देशभर १४१ स्थानमा नागरिक सहायता कक्ष स्थापना गरेको छ।
त्यस्तै १६ स्थानमा स्वास्थ्य कक्ष र १३ स्थानमा पर्यटक सहायता कक्ष स्थापना गरिएको छ। यात्रु अलमलिएको अवस्थामा सूचना दिने, समस्या परे सुरक्षा सहयोग गर्ने तथा आकस्मिक अवस्थामा सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्ने काम सहायता कक्षबाट हुनेछ।

मुख्य राजमार्ग तथा सडकखण्डमा चाडपर्वका बेला सवारीसाधनको चाप अत्यधिक बढ्ने भएकाले दुर्घटनाको जोखिम पनि उत्तिकै हुन्छ। त्यसैले तत्काल उद्धारका लागि ३७ स्थानमा एम्बुलेन्ससहित आकस्मिक उद्धार टोली परिचालन गरिएको छ।

ठूलो दुर्घटना वा विपद्मा एकैपटक धेरै मानिस घाइते भए उद्धारमा कठिनाइ नहोस् भनेर सातै प्रदेश र काठमाडौं उपत्यकाका १६ स्थानमा ‘मास क्याजुअल्टी भेइकल’ तयारी अवस्थामा राखिएको छ।

गस्तीमा कडाइ, शंकास्पद गतिविधिमा तत्काल प्रतिक्रिया

चाडपर्वको भीडलाई अपराधीले पनि अवसरका रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने भएकाले नियमित गस्ती र चेकजाँचलाई व्यापक बनाइएको छ।

विशेष सुरक्षा योजनाअन्तर्गत दैनिक ४१५ पिकेट, ४१८ चेक प्वाइन्ट, ६०१ पैदल गस्ती, ५५५ मोबाइल गस्ती, १८२ लामो दूरीका गस्ती र १४६ क्विक रेस्पोन्स टिम (क्यूआरटी) परिचालन हुनेछन्।

भीडभाडमा पाकेटमारीदेखि चोरी, लुटपाट, अवैध ओसारपसार र अन्य आपराधिक गतिविधि हुन सक्ने भएकाले सुरक्षाकर्मीको उपस्थितिलाई बाक्लो बनाइएको छ। कुनै घटना भएपछि प्रतिक्रिया दिनेभन्दा घटना हुन नदिने गरी गस्ती र निगरानीलाई केन्द्रित गरिएको सशस्त्र प्रहरीको दाबी छ।

शंकास्पद गतिविधि देखिए तत्काल परिचालन गर्न क्यूआरटीलाई सक्रिय अवस्थामा राखिएको छ। यसले संवेदनशील स्थानमा आकस्मिक सुरक्षा चुनौती उत्पन्न भए तत्काल प्रतिक्रिया दिन सक्नेछ।

बमदेखि बाढीसम्मको तयारी

चाडपर्वमा सार्वजनिक स्थानमा भीड बढ्ने भएकाले विस्फोटक पदार्थसम्बन्धी जोखिमलाई समेत सुरक्षा योजनामा समेटिएको छ। सशस्त्र प्रहरीले १४ वटा बम डिस्पोजल टोली तयारी अवस्थामा राखेको छ।
त्यस्तै ३७ एम्बुलेन्स, २५१ विपद् उद्धार टोली र ११ स्थानमा गोताखोर टोली २४ घण्टा तयारी अवस्थामा रहनेछन्।

यसले सुरक्षा योजनाको दायरा अपराध नियन्त्रणमा मात्र सीमित नरहेको देखाउँछ। सडक दुर्घटना, डुबान, बाढी, पहिरो, नदीजन्य दुर्घटना तथा अन्य आकस्मिक विपद्मा पनि तत्काल उद्धार गर्न सक्ने गरी जनशक्ति र उपकरण तयारी अवस्थामा राखिएको छ।

नेपालमा चाडपर्व र विपद् कहिलेकाहीँ एकैपटक चुनौती बनेर आउने गरेका छन्। त्यसैले सुरक्षा निकायका लागि अपराध नियन्त्रणसँगै विपद् व्यवस्थापन पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण जिम्मेवारी बनेको छ।

ड्रोनको नजर, सीसीटीभीको निगरानी

यसपटकको सुरक्षा योजनामा प्रविधिको प्रयोगलाई पनि प्राथमिकता दिइएको छ। संवेदनशील क्षेत्रमा २१ वटा ड्रोन परिचालन गरिएको छ।

ड्रोनमार्फत भीडभाड भएका क्षेत्र, सीमा क्षेत्र, जोखिमयुक्त स्थान तथा सुरक्षा संवेदनशील क्षेत्रमा निगरानी गरिनेछ। जमिनबाट देखिन नसक्ने गतिविधिमाथि समेत आकाशबाट निगरानी राख्न सकिने भएकाले ड्रोन परिचालनलाई सुरक्षा व्यवस्थाको महत्वपूर्ण हिस्सा मानिएको छ।

त्यसैगरी सीमा नाकाका महत्वपूर्ण स्थानमा जडान गरिएका ४१२ वटा सीसीटीभी क्यामेराबाट २४ घण्टा निगरानी गरिनेछ।

सीसीटीभीको निगरानीले घटना हुनुअघि शंकास्पद गतिविधि पहिचान गर्न मात्र होइन, घटना भइसकेपछि अनुसन्धानका लागि प्रमाण र सूचना संकलन गर्नसमेत सहयोग पुर्‍याउनेछ।

ठूलो तैनाथी, ठूलो जिम्मेवारी

सशस्त्र प्रहरीको चाडपर्वलक्षित विशेष सुरक्षा योजना हेर्दा यसपटक सुरक्षा तयारी सामान्य गस्तीमा सीमित छैन। २८ हजार १ सय २६ जनशक्ति मैदानमा, थप ४ हजार ५ सय स्ट्यान्डबाइमा, सयौं गस्ती टोली, क्यूआरटी, विपद् उद्धार टोली, एम्बुलेन्स, बम डिस्पोजल टोली, गोताखोर, ड्रोन, सीसीटीभी र स्निफिङ डग परिचालनमा छन्।

तर ठूलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी परिचालन हुँदैमा सुरक्षा व्यवस्था सफल भएको मानिँदैन। वास्तविक परीक्षा त नागरिकले चाडपर्वका बेला कस्तो सुरक्षा महसुस गर्छन् भन्नेमा हुनेछ।

सीमा नाकामा अनावश्यक दुःख नदिई कडाइ कायम गर्नु, यात्रुलाई सहज सेवा दिनु, भीडमा अपराध नियन्त्रण गर्नु, दुर्घटनामा तत्काल उद्धार गर्नु र विपद्मा पीडितको जीवन जोगाउनु—यी सबै काम सँगसँगै गर्नुपर्ने चुनौती सशस्त्र प्रहरीसामु छ।

चाडपर्व नागरिकका लागि खुसी, भेटघाट र यात्राको समय हो। सुरक्षाकर्मीका लागि भने यही समय सबैभन्दा बढी सतर्क रहनुपर्ने घडी हो। त्यसैले २८ हजारभन्दा बढी सुरक्षाकर्मीको तैनाथी र ४ हजार ५ सय जनशक्तिको ‘स्ट्यान्डबाइ’ तयारीलाई कागजी योजना होइन, मैदानमा देखिने नागरिकमैत्री सुरक्षा परिणाममा रूपान्तरण गर्नु नै सशस्त्र प्रहरीको वास्तविक परीक्षा हुनेछ।